Knooppuntvragen

Doel: lesbegrip peilen tijdens de les en beslissen om bij te sturen of door te gaan
Doelgroep: basisonderwijs én secundair onderwijs

Kort uitgelegd

Knooppuntvragen zijn bedoeld om onmiddellijk inzicht te krijgen in de begripsniveaus van alle leerlingen tijdens een les, zodat je kan beslissen of de groep klaar is om verder te gaan of dat er extra uitleg nodig is. Een Knooppuntvraag wordt naar het Engels vertaald als “scharniervraag”: afhankelijk van het antwoord ga je door of stuur je bij. De les 'draait' om het antwoord.

Wanneer gebruiken?

Een goede les verloopt niet zomaar lineair. Het is niet zo dat je begint waar je wilt beginnen en aan één stuk doorgaat tot je eindigt waar je wou eindigen.
Om formatief te kunnen handelen sta je onderweg meermaals stil, ga je na of je leerlingen iets begrepen hebben of niet en pas je jouw les aan hun noden aan. Dat doe je best elke 20 à 30 minuten, om doordachte keuzes te maken en je leerlingen optimaal te betrekken.

Hoe gebruiken?

Ontwikkel een (meerkeuze)vraag over één leerdoel. Knooppuntvragen gaan vaak over veelvoorkomende misconcepties. Een knooppuntvraag is best een gesloten vraag, want je moet in staat zijn om bijna onmiddellijk een overzicht te krijgen van de antwoorden en even snel keuzes te maken over het vervolg van de les. Een goede knooppuntvraag bevraagt een centraal concept van de les en kan enkel opgelost worden door de juiste methode te gebruiken.
Laat bij meerkeuzevragen 4 tot 5 antwoordmogelijkheden zien en geef de leerlingen maximum 2 minuten om te antwoorden. Kies voor online
platformen zoals Mentimeter of Socrative, of gebruik wisbordjes of vingers.
Zorg ervoor dat iedere leerling anoniem kan antwoorden en dat jij meteen een overzicht krijgt.
Antwoordt meer dan 80% van de leerlingen juist, dan kan je verder. Is dat niet het geval, dan probeer je de vraag te herformuleren of visueel te
maken. Je kan ook een peerdiscussie stimuleren of het concept opnieuw
uitleggen.
Evalueer nadien voor jezelf of je knooppuntvraag effectief was. Gaf de vraag een goed overzicht van het begrip van de leerlingen? Paste de vraag goed bij het leerdoel? Houd ze dan zeker bij voor volgend jaar!

Niet elke knooppuntvraag kan je op voorhand zo goed uitwerken. Formatief
handelen vereist dan ook veel snel schakelen en ad rem beslissingen nemen.
Het loont daarom om steeds andere, kleine vragen over de les op zak te
hebben. Knooppuntvragen moeten niet altijd meerkeuzevragen zijn en je
hoeft ze ook niet in elke les te integreren. Jij beslist wanneer jij wilt checken of
je leerlingen alles begrepen hebben.