Voorlezen in de klas

De voordelen van voorlezen 

Voorlezen is heel leuk, zowel voor de verteller als voor de luisteraar. Het prikkelt de fantasie, werkt ontspannend en is natuurlijk heel erg gezellig. Maar voorlezen is meer dan alleen leuk: voorlezen heeft ook tal van educatieve voordelen.

Betere resultaten op elke leeftijd 

Meta-onderzoek (onderzoek dat bestaande studies analyseert en beoordeelt om algemene conclusies binnen een vakgebied vast te stellen) toont aan dat jonge kinderen die regelmatig worden voorgelezen, een rijkere woordenschat ontwikkelen en letters en klanken beter herkennen. Ook bij oudere kinderen, zowel in het basisonderwijs als in het secundair onderwijs, leidt voorleeservaring tot betere resultaten: leerlingen die voorgelezen worden scoren hoger op onder andere begrijpend lezen en woordenschat. Kinderen die al vanaf jonge leeftijd door hun ouders worden voorgelezen, bouwen zo een voorsprong op in zowel hun expressieve als receptieve taalvaardigheden.  

Vaak wordt er gedacht dat voorlezen in de klas vooral nuttig is voor leerlingen tot het eerste leerjaar, omdat die leerlingen zelf nog niet (goed) kunnen lezen. Er wordt echter aangeraden om ook voor het eerste tot en met het zesde leerjaar voor te lezen. Voorlezen blijft namelijk de taalontwikkeling en woordenschat vergroten. Bovendien komen leerlingen op die manier in aanraking met boeken en verhalen die qua taalgebruik nog te ingewikkeld voor hen zijn om zelfstandig te lezen.  

Hulp bij sociaal-emotionele ontwikkeling 

Daarnaast is voorlezen ook nog eens bevorderlijk voor de sociaal-emotionele ontwikkeling van jonge kinderen. Wanneer de voorlezer zich actief opstelt en reacties geeft tijdens het voorlezen, helpt dat jonge kinderen bij het leren herkennen en begrijpen van onder andere complexe gevoelens zoals jaloezie, verlegenheid en schuld.  

Thuis én in de klas 

Wanneer de voordelen van voorlezen worden besproken, ligt de focus vaak op de thuissituatie waarin ouders hun kinderen voorlezen. Toch is voorlezen in de klas minstens zo waardevol. Een gestructureerd voorleesmoment in de klas draagt bij aan rust en ontspanning en het bevordert actief de luistervaardigheid en het concentratievermogen van leerlingen. De positieve effecten die thuis voorlezen met zich meebrengt, zoals taalontwikkeling en cognitieve groei, gelden net zo goed voor voorlezen in de klas. Daarnaast biedt (interactief) voorlezen in de klas de mogelijkheid om individuele verschillen tussen leerlingen te verkleinen. Dat is met name relevant bij variaties in thuistaal of wanneer er verschillen bestaan in de mate waarin kinderen thuis worden voorgelezen.  

Praktische tips  

Voorlezen is dus leuk én belangrijk. Geen reden om er niet mee aan de slag te gaan dus! Hierbij een aantal tips om goed voorbereid aan je voorleesmoment in de klas te beginnen:  

1. Lees het verhaal eerst zelf: Door het verhaal van tevoren te lezen, weet je precies waar de hoogtepunten, grappige momenten en moeilijke woorden zitten. Dat helpt je om met meer enthousiasme voor te lezen, je stem en tempo te variëren en het voorlezen interactief te maken. Daardoor wordt het boeiender voor je publiek én leuker voor jezelf om te doen. 
2. Interactief voorlezen: Interactief voorlezen houdt in dat je leerlingen voor, tijdens en na het lezen actief bij het verhaal betrekt. Stel bijvoorbeeld vooraf vragen over hoe ze verwachten dat het verhaal zal lopen op basis van de kaft, leg tijdens het lezen moeilijke woorden uit en geef lezersreacties, bespreek het verhaal na en verzin een verwerkingsopdracht, enzovoort. Specifieke tips voor interactief voorlezen zijn bijvoorbeeld te vinden op iedereenleest.be.
3. Differentiëren: Zoals hierboven genoemd is interactief lezen een bewezen effectieve methode om met leerlingen aan hun woordenschat te werken. Een kanttekening daarbij is dat differentiëren van belang is, bijvoorbeeld in het geval van leerlingen met een andere thuistaal, om te zorgen dat alle leerlingen er baat bij hebben. Sommige kinderen zullen misschien baat hebben bij wat uitleg vooraf, bijvoorbeeld over moeilijke woorden die aan bod komen. Ook kun je opdrachten klaarmaken voor na het voorlezen, op verschillende niveaus, zoals tekenen of een alternatief einde bedenken. Denk ook na over hoe je de leerlingen gaat groeperen, zodat iedereen betrokken blijft en de ondersteuning krijgt die nodig is. 
4. Ga thematisch aan de slag: Kies een boek of verhaal dat past binnen het thema waar jullie op dat moment mee bezig zijn op school. Een verhaal kan dienen om een thema te introduceren of juist om een thema op een ontspannen manier af te sluiten. Tijdens het werken aan een thema kan je een verhaal inzetten ter verdieping en verwerking van de leerstof van die dag. Daarnaast krijgen moeilijke woorden uit het verhaal meer betekenis en context, wat weer goed is voor de woordenschatontwikkeling van leerlingen.  
5. Blijf voorlezen, ongeacht leeftijd: Voorlezen blijft voordelen hebben, ook wanneer leerlingen zelf al goed kunnen lezen. Het stelt ze onder andere in staat om kennis te maken met verhalen die voor henzelf nog van een te hoog niveau zijn, omdat voorlezen de kans biedt moeilijke begrippen en perspectieven toe te lichten. Daarnaast draagt literatuur bij aan het cultureel bewustzijn, door leerlingen in aanraking te brengen met diverse perspectieven, culturen en historische contexten. Voor elke leeftijd is er wel boeiende (jeugd)literatuur te vinden, ook voor pubers en jongvolwassenen. Blijf dus vooral voorlezen in basis- én secundair onderwijs!
6. Maak er tijd voor vrij: Het vrijmaken van tijd voor voorlezen kan met drukke lesroosters een uitdaging lijken, maar het is een waardevolle investering in de taalontwikkeling en betrokkenheid van leerlingen. Door een vast moment in te plannen (bijvoorbeeld een kwartier voorlezen aan het begin of eind van de week), zorg je dat voorlezen een natuurlijk onderdeel wordt van de routine. Zo creëer je niet alleen rust en structuur, maar geef je leerlingen ook iets om naar uit te kijken.  

Bronnen

Dowdall, N., Melendez-Torres, G. J., Murray, L., Gardner, F., Hartford, L., & Cooper, P. J. (2020). Shared Picture Book Reading Interventions for Child Language Development: A Systematic Review and Meta-Analysis. Child development, 91(2), e383–e399. https://doi.org/10.1111/cdev.13225 

Houtveen, A.A.M. & Gijsel, M.A.R. (2025). Leidraad betekenisvol en functioneel taalonderwijs in groep 3-8. Nationaal Kennisinstituut Onderwijs 

Interactief voorlezen | Iedereen Leest. (z.d.). Iedereen Leest. https://www.iedereenleest.be/interactief-voorlezen

Mol., S. E. (2022). Het belang van voorlezen en zelf lezen voor kinderen en adolescenten: Meta-analyse van het verband tussen (voor)leeservaring en leesvaardigheid. Amsterdam: Stichting Lezen 

Stichting Lezen – Leesmonitor (2021). Voorlezen gunstig voor sociaal-emotionele ontwikkeling en rekenvaardigheid. https://www.lezen.nl/onderzoek/voorlezen-gunstig-voor-sociaal-emotionele-ontwikkeling-en-rekenvaardigheid/. 

Vanparys, S., Decraene, E. & Van Keer, H. Read with Me, I will Learn Words: Effects of an Interactive Book Reading Intervention on First Graders’ Expressive Target Vocabulary. Early Childhood Educ Journal (2024).https://doi.org/10.1007/s10643-023-01613-5